คณะอนุกรรมาธิการการกฎหมาย วุฒิสภา นัดถกปัญหาทนายความและอินฟลูเอนเซอร์แทรกแซงกระบวนการยุติธรรมผ่านสื่อสังคมออนไลน์ และเตรียมชงวุฒิสภารับร่างกฎหมาย “กำหนดเจ้าพนักงานคดีเพื่อทำหน้าที่ช่วยเหลือศาลในการดำเนินคดี” เพิ่มประสิทธิภาพในการอำนวยความยุติธรรมให้แก่ประชาชน
วันพฤหัสบดีที่ 3 กันยายน 2569 ณ ห้องประชุม 405 ชั้น 4 อาคารรัฐสภา คณะอนุกรรมาธิการการกฎหมายในคณะกรรมาธิการการกฎหมาย และการยุติธรรม วุฒิสภา ได้ประชุมพิจารณาศึกษาปัญหาทนายความและอินฟลูเอนเซอร์แทรกแซงกระบวนการยุติธรรมผ่านสื่อสังคมออนไลน์ และพิจารณาศึกษาร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. และร่างพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. (คณะรัฐมนตรีเป็นผู้เสนอ) โดยมีนายเศก จุลเกษร ประธานคณะอนุกรรมาธิการการกฎหมาย เป็นประธานการประชุม
ปัจจุบันอินฟลูเอนเซอร์ถือเป็นผู้ที่มีอิทธิพลต่อกระบวนการยุติธรรมอย่างมาก ความรวดเร็วในการเผยแพร่เนื้อหาของอินฟลูเอนเซอร์ช่วยดึงดูดความสนใจจากสังคมได้ดี แต่หากขาดความรู้ทางกฎหมายที่ถูกต้อง ย่อมส่งผลให้เกิดการวิเคราะห์ที่ผิดพลาดและการชี้นำคดีความในทางที่ไม่เหมาะสม เป็นการแทรกแซงและทำลายสิทธิขั้นพื้นฐาน กระแสสังคมที่ถูกชี้นำโดยอินฟลูเอนเซอร์มีผลต่อความเชื่อของประชาชน ซึ่งบางครั้งนำไปสู่ “การตัดสินบุคคลล่วงหน้า” และทำลาย “หลักสันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นผู้บริสุทธิ์” อันเป็นหลักการสากลทางกฎหมาย พฤติกรรมเสี่ยงที่ทำลายระบบยุติธรรมที่พบจริง เช่น การรายงานคลาดเคลื่อน การชี้นำทิศทางคดีความ การเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล และการกดดันเจ้าหน้าที่รัฐ
ซึ่งส่งผลกระทบต่อความเป็นกลางในขั้นตอนการทำงานของเจ้าหน้าที่และการพิจารณาคดี โดยที่ผ่านมา คณะอนุกรรมาธิการได้มีการเชิญผู้แทนจากหลากหลายหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งในกระบวนการยุติธรรมและวงการสื่อสารมวลชนมาร่วมประชุมเพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเพื่อนำมาจัดทำรายงานเสนอแนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหาดังกล่าว จากการประชุมวันนี้ คณะอนุกรรมาธิการได้เห็นชอบให้เชิญผู้แทนสภาทนายความและอาจารย์มหาวิทยาลัยที่ศึกษาและวิจัยเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวมาร่วมประชุมเพื่อพูดคุยแนวทางการควบคุมอินฟลูเอนเซอร์ที่มีการนำเสนอข้อมูลในลักษณะที่เป็นการแทรกแซงกระบวนการยุติธรรม นอกจากนี้ คณะอนุกรรมาธิการได้พิจารณาศึกษาร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. และร่างพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. (คณะรัฐมนตรีเป็นผู้เสนอ) ซึ่งสภาผู้แทนราษฎรได้ลงมติเห็นชอบในวาระที่สามแล้ว เมื่อวันพุธที่ 2 กันยายน 2569 โดยเหตุผลและความจำเป็นในการเสนอแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติทั้งสองฉบับดังกล่าว เนื่องจากในแต่ละปีมีคดีที่เข้าสู่การพิจารณาของศาลยุติธรรมเป็นจำนวนมาก และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นทุกปี ดังนั้น เพื่อให้การพิจารณาพิพากษาคดีของศาลยุติธรรมเป็นไปด้วยความรวดเร็วและเที่ยงธรรม จึงสมควรกำหนดให้มีเจ้าพนักงานคดีทำหน้าที่ช่วยเหลือศาลในการดำเนินคดี และการดำเนินกระบวนพิจารณาตามที่ศาลมอบหมายได้ในทุกประเภทคดี และกำหนดหลักเกณฑ์การปฏิบัติหน้าที่และการบริหารงานบุคคลเฉพาะเรื่องของเจ้าพนักงานคดีให้ชัดเจน โดยการกำหนดประเภทคดี ขอบเขตการปฏิบัติหน้าที่ และวิธีการมอบหมายหน้าที่ของเจ้าพนักงานคดี รวมทั้งการกำหนดคุณสมบัติ การแต่งตั้ง การเลื่อนระดับ การบังคับบัญชา และการรักษาจริยธรรม ตลอดจนการบริหารงานบุคคลในเรื่องอื่นเป็นการเฉพาะของเจ้าพนักงานคดี ให้เป็นไปตามข้อกำหนดของประธานศาลฎีกา
ส่วนค่าตอบแทนพิเศษของเจ้าพนักงานคดีให้ได้รับตามระเบียบที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมกำหนด นอกจากนี้ มีการกำหนดให้เจ้าพนักงานคดีซึ่งทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยเหลือศาลในการดำเนินคดีเป็นข้าราชการศาลยุติธรรม และเพื่อเป็นการสนับสนุนสายงานเจ้าพนักงานคดีให้เป็นบุคลากรสายวิชาชีพเฉพาะด้านและได้รับโอกาสในการคัดเลือกเป็นข้าราชการตุลาการ โดยกำหนดให้ข้าราชการศาลยุติธรรมซึ่งมีคุณวุฒิเป็นนิติศาสตรบัณฑิตในตำแหน่งเจ้าพนักงานคดีเป็นเวลาไม่น้อยกว่าสี่ปีสามารถทดสอบความรู้เพื่อบรรจุเป็นข้าราชการตุลาการได้ ซึ่งการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีของศาลยุติธรรมโดยมีเจ้าพนักงานคดีทำหน้าที่ช่วยเหลือศาลมีส่วนช่วยให้การพิจารณาพิพากษาคดีของศาลเป็นไปด้วยความรวดเร็วและเที่ยงธรรม อันเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพในการอำนวยความยุติธรรมให้แก่ประชาชน คณะอนุกรรมาธิการจึงเห็นควรเสนอต่อวุฒิสภาผ่านคณะกรรมาธิการการกฎหมาย และการยุติธรรม พิจารณารับร่างพระราชบัญญัติทั้งสองฉบับไว้พิจารณาต่อไป
